Alicja Janiak

ŚWIĘTA AGATA

Agata, czyli „dobra”, zwana Sycylijską, jest jedną z najbardziej czczonych świętych w chrześcijaństwie. Urodziła się w Katanii na Sycylii około 235 r. w bogatej i wpływowej rodzinie. Była piękną kobietą. W wieku 15 lat przyjęła chrzest i postanowiła poświęcić się Chrystusowi z miłości. Bóg dla niej był największym Dobrem[1]. Ponieważ odznaczała się wyjątkową urodą, spodobała się Kwincjanowi, namiestnikowi Sycylii, który zaproponował jej małżeństwo. Odmówiła, co wzbudziło w nim nienawiść i pragnienie zemsty. Aresztował Agatę i próbował ją zniesławić przez pozbawienie dziewiczej niewinności, oddając w ręce rozpustnej kobiety. Wierność św. Agaty umiłowanemu Chrystusowi była większa od próby uwiedzenia. Nie sprzeniewierzyła się Bogu i swojemu człowieczeństwu. Namiestnik widząc bezskuteczność swoich zabiegów, poddał ją nieludzkim torturom, podczas których odcięto jej piersi. Święta Agata ostatecznie poniosła śmierć, rzucona na rozżarzone węgle w dniu 5 lutego 251 r.

Chrześcijanie z wielką czcią złożyli jej ciało w bezpiecznym miejscu poza miastem. Papież Symmachus († 514) wystawił ku jej czci w Rzymie przy via Aurelia okazałą bazylikę. Kolejną świątynię w Rzymie poświęcił jej św. Grzegorz Wielki w roku 593. Wreszcie papież Grzegorz II († 731) przy bazylice św. Chryzogona na Zatybrzu wystawił ku jej czci trzeci rzymski kościół.

Obecnie ciało Agaty znajduje się w katedrze w Katanii. Wielkiej czci doznają jej relikwie, m.in. welon, dzięki któremu – jak podają – Katania niejeden raz miała doznać ocalenia[2].

Tradycja głosi, że kiedy niedługo po jej śmierci wybuchł wulkan Etna, mieszkańcy miasta mieli wyjść naprzeciw spływającej lawie z welonem Męczennicy, co zatrzymało strumienie rozżarzonej magmy. Wydarzenie to opisuje w Żywotach Świętych ks. Piotr Skarga: „Gdy obudził się groźny wulkan, grożąc zniszczeniem całej okolicy i płomienie jako rzeki szły do miasta […], a kamienie wielkie jako kule ogniste wypadały, na ulice wyszła procesja, niosąc welon wydobyty z grobu św. Agaty, i wtedy potok wulkanicznej lawy zatrzymał się przed murami miasta”[3]. Od tego czasu św. Agata czczona jest jako patronka Katanii, a jej welon przechowuje się jako drogocenną relikwię[4].

Kult św. Agaty wciąż jest żywy, szczególnie w rodzinnej Katanii. Corocznie 5 lutego mieszkańcy Katanii i okolic w uroczystej procesji prowadzą jej relikwie w specjalnym powozie.

Poza Katanią, św. Agata jest patronką Sycylii, miast Palermo i San Marino. Święta czczona jest również na Wileńszczyźnie[5].

W tradycji chrześcijańskiej wzywa się jej wstawiennictwa jako obrończyni przed pożarami, trzęsieniami ziemi i innymi klęskami żywiołowymi[6]. W Polsce czczona jest głównie jako święta chroniąca od pożarów[7].

W dzień św. Agaty poświęca się pieczywo, sól i wodę, które mają chronić ludzi oraz ich domostwa od pożarów i piorunów. Poświęcone kawałki chleba wrzuca się do ognia, by wiatr odwrócił pożar w kierunku przeciwnym. Według tradycji, w dniu jej pamięci karmi się bydło poświęconą solą i chlebem, by uchronić je od zarazy.

Jest patronką kobiet, pielęgniarek, ofiar przemocy, kominiarzy, ludwisarzy i odlewników. Wzywana jest przez kobiety karmiące oraz w chorobach piersi[8].

Na koniec rozważań o świętej Agacie oddajmy głos jej samej. Podczas z jednego przesłuchań sędzia zadał jej między innymi takie pytanie:
– Czy nie wstydzisz się być chrześcijanką i prowadzić takie niewolnicze życie?
Święta odpowiedziała:
– O wiele wyższa jest pokora i służba w chrześcijaństwie niż bogactwa i pycha panujących![9].

[1] https://www.vaticannews.va/pl/kosciol/news/2024-02/patronka-dnia-swieta-agata-dobra-swieta.html [25 I 2026].
[2] https://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/02-05.php3 [25 I 2026].
[3] https://glosojcapio.pl/na-teraz/item/434-swieta-agata-co-powstarzymala-erupcje-wulkanu
[4] Tamże.
[5] https://www.lrt.lt/pl/wiadomosci/1261/2478652/sw-agata-dobra-swieta-wyjatkowy-kult-na-wilenszczyznie?srsltid=AfmBOoqhvl6pY3yJmibGIkrXhSoxqEOab86TC5VtKITQEL8QHqQ82cXG [25 I 2026].
[6] https://adonai.pl/ludzie/?id=43 [25 I 2026].
[7] https://glosojcapio.pl/na-teraz/item/434-swieta-agata-co-powstarzymala-erupcje-wulkanu [25 I 2026].
[8] https://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/02-05.php3 [25 I 2026].
[9] https://adonai.pl/ludzie/?id=43 [25 I 2026].