Alicja Janiak

ŚWIĘTY RAFAŁ KALINOWSKI

20 listopada obchodzimy wspomnienie świętego ojca Rafała Kalinowskiego (1835–1907), karmelity i odnowiciela zakonu karmelitów w Polsce.
W swoim życiu kierował się on w sposób szczególny miłością do Eucharystii, do drugiego człowieka i do ojczyzny. Życie jego przypadło na okres romantyzmu i zaborów.
Miłość w tych trzech wymiarach rozbudziła u niego macocha Zofia Puttkamer. Była ona dobrym człowiekiem i osobą bardzo religijną, codziennie uczestniczyła we Mszy świętej[1]. O owocnym wychowaniu w domu święty wspomina w jednym z listów: „Bijąc się w piersi, dzisiaj wyznać muszę, że jeszcze niedawno przyszedłem do przekonania, że to co mam w sobie dobrego, to głównie z domu wyniosłem, że istotnym skarbem jest dobre wychowanie domowe”[2].
Podczas nauki i studiów jego życie religijne osłabło. Kryzys wiary trwał 10 lat. Łaskę nawrócenia otrzymał dzięki kochanej siostrze Marii. Eucharystię, przeżywaną jako ofiara Mszy świętej i trwały sakrament darowany przez Boga z miłości do człowieka, postawił w centrum swojego życia duchowego. Chrystus to miłość, a Maryja to Ta, która prowadzi do Niego. Życie eucharystyczne św. Rafała Kalinowskiego stanowiło integralny element jego duchowości. Było podstawą chrześcijańskiej egzystencji. To miało szczególnie doniosłe znaczenie w okresie najtrudniejszej dla niego próby, jaką była zsyłka na Sybir[3]. Po powrocie do ojczyzny pisał do brata Gabriela: „[…] nasza siła w Bogu, że my wszyscy wykształceni i wypielęgnowani w Kościele świętym mamy obowiązek służenia Mu i pociągania bardziej zaniedbanych do prawdy i źródła łask Bożych w Kościele szafowanych”[4]. Do swego ojca napisał: „Ludzie świeccy najczęściej zapatrują się na praktykę religijną jako na rzecz oderwaną wtedy, gdy w gruncie rzeczy pomoce sakramentalne mają pozytywną, realną doniosłość”[5].
Z więzi z Chrystusem Eucharystycznym rodziła się u niego miłość do człowieka i do ojczyzny. Szczególny wyraz miało to podczas zesłania[6]. Miłość nierozłącznie wiązał z troską o przyszłość ojczyzny, a więc troszczył się o dzieci i młodzież, małżeństwa i rodziny, jak również o przechowanie dziedzictwa kulturalnego[7].
Uczył dzieci zesłańców. Widząc upadek moralny Polaków na zesłaniu i w kraju, odważnie pisał o jego przyczynach i konieczności właściwej edukacji[8].
Po powrocie do ojczyzny, wielką troską o ducha i miłosierdziem otaczał mieszkańców Wadowic, gdzie przebywał w zakonie karmelitów i budował klasztor. Angażując się w sprawy mieszkańców tego galicyjskiego miasteczka, dostrzegał trapiące ich problemy. Była to przede wszystkim nieuczciwa konkurencja ze strony żydowskich handlarzy, szczególnie dotkliwie odczuwana w sytuacji ogólnej biedy, która skutkowała pijaństwem oraz ogólną demoralizacją[9].
Miał głębokie przeświadczenie, że jednym z najważniejszych sposobów odrodzenia moralnego społeczeństwa jest edukacja integralna, oparta na aksjologii celów i wychowaniu do wartości.
Święty Jan Paweł II podczas kanonizacji bł. Rafała Kalinowskiego w Rzymie 17 listopada 1991 roku powiedział o nim, iż jest to człowiek zdobyty przez Chrystusa, gdyż odkrywa w swym życiu pełne znaczenie Chrystusowych słów z Wieczernika, „że nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich (J 15,13)”[10].

[1] M. Jankowska, Święty Rafał Kalinowski, https://stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/Rafal.pdf, s. 5 [29 X 2025].
[2] J. Kalinowski, Listy, wyd. Cz. Gil, t. I (cz. 1 – 1856–1872); cz. 2 – 1873-1877), Lublin 1978; t. 2 (cz. 1 – 1878–1899, Kraków 1985; cz. 2 – 1900-1907, Kraków 1986), List 118.
[3] List 433.
[4] List 285.
[5] List 268.
[6] M. Chmielewski, Zaangażowanie patriotyczne Św. Rafała Kalinowskiego, Zaangażowanie patriotyczne św. Rafała Kalinowskiego, w: Św. Rafał Kalinowski – w służbie Bogu i Ojczyźnie. 100-lecie śmierci (1907-2007). Materiały z sympozjum. Katolicki Uniwersytet Lubelski, 26 X 2007, red. S. Fudala, Kraków 2009, s. 8.
[7] Tamże.
[8] List do matki, Smoleńsk, 31 XII 1873, w: Listy, t. 1, cz. 2, s. 81-82.
[9] M. Chmielewski, Zaangażowanie patriotyczne Św. Rafała Kalinowskiego, s. 18-19.
[10] Człowiek zdobyty przez Chrystusa. Św. Jan Paweł II o św. Rafale Kalinowskim, https://centrumopatrznosci.pl/czlowiek-zdobyty-przez-chrystusa-sw-jan-pawel-ii-o-sw-rafale-kalinowskim/ [29 X 2025].